“Şəkər xəstəliyə yox, həyat tərzinə çevrilir”

XIX əsrin ən ağır bəlalarından biri olan şəkərli diabet xəstəliyi. Hazırda dünyada 240 milyondan çox insan bu xəstəlikdən əziyyət çəkir. Hər il Yer üzündə vəfat edən insanların 5 faizi məhz diabet nəticəsində dünyasını dəyişir. Ən böyük faciə isə bu xəstəliyin ölkəmizdə sürətlə yayılması və gəncləşməsidir.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Gənclər Fondunun maliyyə dəstəyi ilə reallaşan, Aysel Cahangirovanın “Şəkər xəstəliyə yox, həyat tərzinə çevrilir” layihəsi çərçivəsində Astara Rayon Pedaqoji Kollecində tələbələr qarşısında  şəkər xəstəliyinin yaranma və proflaktikası, simptomları və müalicəsi, düzgün qidalanma və sağlam həyat tərzi ilə bağlı təlim keçirilib. Bununla yanaşı şəkər xəstəliyinin qurbanı olan gənc bir qızın bir günlük həyatından bəhs edən “Mənim bir günüm” adlı qısametrajlı film nümayiş etdirilib. Filmdə şəkər xəstəliyindən əziyyət çəkən və bunu öz həyat tərzinə çevirən gənc bir qızın öz  həyat hekayəsini danışmasından bəhs olunur.  

Layihə çərçivəsində  şəkərli diabetdən əziyyət çəkən şəxslərə dövlət qayğısının göstərilməsi və daim diqqət mərkəzində saxlanılması barədə ətraflı məlumat verilib. Belə ki, Şəkərli diabet xəstəliyinə tutulan şəxslərə dövlət qayğısı haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2004-cü il 12 fevral tarixli 32 nömrəli Fərmanının 2.1-ci bəndinə müvafiq olaraq Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin qərarı ilə “2016-2020-ci illər üçün şəkərli diabet xəstəliyi üzrə Dövlət Proqramı”nın  təsdiq edilməsi barədə gənclər məlumatlandırılıb.

ABŞ nevroloqları əmindirlər ki,bu sadə, ümumi qaydalar beyinin fəaliyyətini dəstəkləməyə və çoxlu zehni problemlərdən, o cümlədən beyin funksiyasına təsir edən yaş xəstəliklərindən qurtulmağa kömək edəcəkdir.

Beyinin müdafiəsi üçün ən vacib şərt düzgün qidalanma rasionudur. Orqanizmi lazım olan minerallar və vitaminlərlə, xüsusilə də yaddaş və beyinin tam funksional fəaliyyəti üçün vacib olan vitamin E və vitamin B12, fol turşusu ilə təmin etmək üçün həkimlər inadla sağlam, tarazlaşdırılan pəhrizə əməl etməyi məsləhət görürlər.

Beyinin müvafiq fəaliyyətinə zəmanət verən ikinci vacib şərt yuxudur. Yeni informasiyanı emal etmək üçün beyin gündəlik 7-8 saatlıq yaxşı, dərin sakit yuxunu almalıdır. Gecə istirahətinin keyfiyyəti mürəkkəb bioloji neyron proseslərinin əsasını qoyur, çünki beyin gecələr də aktivdir.

Bundan əlavə, həkimlər fiziki fəaliyyətə də diqqət yetirir və heç olmasa ən azi həftədə üç dəfə yarım saat da olsa məşq etməyi məsləhət görürlər. Bundan əlavə, bədən məşq etdirildiyi kimi zehni də məşq etdirimək vacibdir, alimlər beyinə hər gün yeni iş və yeni informasiya verməyi təklif edir: məsələn, xarici dili öyrənməyə və ya məntiqi tapmacaları həll etməyə cəhd edin.

Biz hesab edirik ki, valideyinlər heç bir vaxt onlarln evıadlarının artıq çəkidən əziyyət çəkmə faktınıa biganə yanaşmasınlar, belə ki, bu cür məsuliyyətsiz münasibət çox ciddi xoşagəlməz nəticələrə səbəb ola bilər: ağır çəkili uşaqlar yaşlaşanda da artıq çəkidən xilas ola bilmirlər. Valideyinlər bilməlidirlər ki, artıq çəki, qeyri düzgün qidalanma və otuqaq həyat tərzi diabetin inkişafına gətirib çixarır.

Buna görədə biz valideyinlərə bir neçə faydalı məsləhət vermək istəyirik:

Uşağınızın düzgün gidalanmasına nəzarət edin. 

Uşağınızı idmanla məşğul olmağın lazımlığına inandırın. Artıq çəkidən əziyyət çəkən bir çox uşaqlar öz “normal ” həmyaşıdlarının oyunlarında iştirak etməyə utanırlar. Öz uşağınıza onun xoşu gələn idman növünü seçməkdə kömək edin, siz özünüz də onun idman oyunlarında iştirak edə bilərsiniz. Uşağın televizorun qabağında keçirdiyi vaxtı məhdudlaşdırın, belə ki, bu vaxt uşaq uzun müddət hərəkətsiz qalır. 

Onu artıq çəkidən əziyyət çəkən və dieta gözləyən uşaq kimi ailədən ayrı tutmayın, bütün ailə üzvülərinə düzgün qidalanma heç bir ziyan verməz. 

Tez-tez uşağa onun çəkisini xatırlatmayın, uşaq bundan inciyə bilər, həmçinin onda komplekslər inkişaf edə bilər ki, bundan da uzun müddət xilas ola bilməz. 

Uşağı məcbur etməyin ki,” boşqabda heç nə saxlamasın “, uşaq yeməyə özünü məcbur etməli deyil.

Uşağınızı meyvə və tərəvəzdən qidalanmada bol-bol istifadə etməyə inandırın. Şirin yeməklərin və içgilərin istifadısini məhdudlaşdırın. 

Yəqin ki, bizim məsləhətlərimiz sizin üçün faydalı olacaqdır.

 Amerka diabet assosiyassiyası