7.
YAŞLI ADAMLARDA 2-CI TIP ŞƏKƏRLI
DIABET.
50 yaşdan sonra qlükozaya
tolerantlığın yaş
dəyişikliyi hər 10
il üçün aşağıdaki
tendensiya ilə xarakterizə
olunur:
•
Ac qarına qlikemiya 0,055
mmol/l (1mq %) artır;
• Yeməkdən 2 saat
sonra qlikemiya 0,5mmol/l (10
mq %) artır.
|
Yaşlı
adamlarda 2-ci tip ŞD – in diaqnostikası
• Yaşlı adamlarda 2-ci
tip ŞD-in diaqnostik kriteriyaları
ÜST(1999) tərəfindən
hamı üçün
qəbul olunmuş kriteriyalardan
fərqlənmir
(2. şəkərli diabetin
diaqnostikası” bölməsinə
bax);
• ≥65 yaşlı şəxslərdə
şəkərli diabeti
aşkar etmək üçün
aktiv skrininq aparmaq lazımdır:
ac qarına və yeməkdən
2 saat sonra qlikemiyanı
təyin etmək, və
ya qlukozaya tolerantlıq
testini yerinə yetirmək.
|
Yaşlı
adamlarda 2-ci tip ŞD-in xüsusiyyətləri.
Klinik
xüsusiyyətləri:
|
•
Simptomsuz gediş (ağızda
guruluq, susuzluq, poliuriya
və s. spesifik şikayətlərin
olmaması
• Qeyri-spesifik şikayətlərin
üstünlük təşkil
etməsi (zəiflik,
yaddaşın pozulması
və s.);
• ŞD-in debütundə
mikro – və makro angiopatiyanın
klinikasının olması
• Bir çox orqanların
patalogiyasının birləşməsi;
|
Laborator
xüsusiyyətləri: |
•
60% xəstələrdə
ac qarına hiperqlikemiyanın
olmaması
• 50-70% xəstələrdə
yalnız postprondial hiperqlikemiyanın
üstünlük təşkil
etməsi;
• Yaş artdıqca qlükoza
üçün böyrəyin
keciricilik həddinin
yüksəlməsi
(qlükozuriya qlikemiyanın
12-13mmol/l səviyyəsindən
yuxarı əmələ
gəlir); |
Psixososial
xüsusiyyətləri: |
•
Sosial izolyassiya;
• Maddi vəziyyətin
aşaği olması
• Koqnitiv funksiyaların
pozulması (yaddaşın,
öyrənmənin
zəifləməsi
və s.). |
Yaşlı
adamlarda 2-ci tip ŞD-in müalicəsində
məqsəd .
Məqsəd – xəstənin
həyatının gözlənilən
müddətindən, koqnitiv
funksiyaların və müntəzəm
qlikemiyaya nəzarətin saxlanmasından
asılıdır.
Yaşlı
adamlarda 2-ci tip ŞD-in
kompensassiyasının optimal
kriteriyaları.
Göstərici
|
ömrün
gözlənilən
orta müddəti. |
|
10-15
ildən artıq
|
5
ildən az
|
Ac
qarına qlikemiya , mmol/l
|
<6,5
|
<10
|
Yəməkdən
2 saat sonra qlikemiya, mmol/l
|
<8,0 |
<11-15 |
HbAlc,
% |
<7.0 |
<9-10 |
Yuxarıda göstərilmiş
göstəricilər ümumiləşdirilmişdir,
təqribidir və hər bir
konkret xəstənin fiziki
və mental statusundan asılı
olaraq fərdiləşdirilməlidir.
Yaşlı
adamlarda 2ci tip ŞD-də
şəkəri aşağı
salan terapiya .
•
Diyeta + fiziki fəaliyyət;
• Peroral şəkəri
aşağı salan preparatlar;
• Insulin və ya kombinə
olunmuş terapiya |
Diyeta
| Yaşlı
adamların diyetası ilə
gənc yaşlıların
diyetasında elə bir
fərq yoxdur. əgər
ömrün uzunluğunun
yüksək müddəti
gözlənilirsə
diyeta gözləməyi
təkid etmək lazımdır. |
Fiziki
fəaliyyət
Mütləq
xəstənin ümümi
fiziki vəziyyətindən
və ağırlaşmaların,
yanaşı xəstəliklərin
ağırlığından
asılı olaraq ciddi
fərdiləşdirilməlidir.
Hər gün və
yaxud günaşırı
30-40 dəqiqəlik
gəzinti məsləhət
görülür. |
Şəkər
aşağı salan həb
preparatları 
Yaşlı
adamlarda 2ci tip ŞD-də
şəkəri aşağı
salan həb preparatları
aşağıdakı
tələblərə
cavab verməlidir:
• minimal hipoqlikemiya riski;
• nefrotoksik olmamalıdır;
• hepatotoksik olmamalıdır;
• kardiotoksik olmamalıdır;
• digər preparatlarla qarşılıqlı
əlaqəsi olmamalıdır;
• qəbulu rahat olmalıdır. |
Yaşlı
adamlar üçün məsləhət
görülən şəkər
aşağı salan həb
preparatları.
•
Qlikvidon (Qlürenorm);
• Qliklazid;
• Repaqlinid(novonorm);
• Nateqlinid(starliks);
• Qlimepirid (mepril);
• Pioqlitazon (pioqlit);
• Akarboza
|
Yaşlı
adamlarda insulinterapiya
Insulinterapiyanın məsləhət
görülən qaydaları(mono
– və kombinassiyalı).
Sxema |
Səhər
yeməyindən qabaq
|
Nahardan
qabaq |
şam
yeməyindən qabaq
|
Yuxudan
qabaq |
1 |
Sulfanil
sidik
cöfhəri preparatları
|
--- |
Sulfanil
sidik
cöfhəri preparatları
|
OMI |
2 |
Meqlitinid
|
--- |
Meqlitinid
|
OMI |
3 |
Pionorm
M
|
--- |
Pionorm
M
|
OMI |
4 |
Pioqlit
|
--- |
----
|
OMI |
| 5 |
OMI
|
--- |
----
|
OMI |
6 |
Mikstard
30/70
|
--- |
Mikstard
30/70 |
--- |
7 |
QMI+OMI |
QMI |
QMI |
OMI |
QMI—Q*ısa
m*üddətli təsir edən
insulin ; OMI-- Orta m*üddətli
təsir edən Insulin
Təqvim
Hava
