www.diabet.az





Təqvim

Hava

Linklər


Başlanğıc səhifəsi et
Seçilmişlərə əlavə et
Facebook

Sizin reklam burada!
webmaster@diabet.az

HAMİLƏLƏRDƏ DİABET
HAMİLƏLİK VƏ DİABET
HHQS(HİPEROSMOLYAR HİPERQLİKEMİK QEYRİ-KETOASİDOTİK SİNDROM)

HAMİLƏLƏRDƏ DİABET
Hamilələrdə diabet (hestasion diabet) - hamilə qadınlarda qanda qlükozanın miqdarının artmasıdır , hansı ki, bu vaxta qədər onlarda diabet olmamışdır. Bu, adətən hamiləliyin 24 həftəsi ərəfəsində müşahidə olunur. Bu vaxt qadında uşağın böyüməyinə kömək edən çox miqdarda hormonlar sintez edilir. Ehtimal olunur ki, bu hormonlar insulini blokada edir. Orqanizmdə insulinin funksiyasına mane olan nə isə olarsa, bu, insulinorezistentlik adlanır.
Hamilə qadınların əksəriyyətində insulinorezistentliyi aradan qaldırmaq üçün kifayət qədər insulin sintez olunur. Lakin bəzi hamilə xanımlarda insulinorezistentliyi aradan qaldırmaq üçün kifayət qədər insulin sintez olunmur. Həmin şəxslərdə hamiləlik diabeti inkişaf edir. Hamiləlik diabetindən əziyyət çəkən qadınlar adətən normal uşaq dünyaya gətirirlər. Lakin diqqətli həkim nəzarəti vacibdir. Aşağıdakı şərtlər daxilində hamiləlik diabetinin risk ehtimalı yüksək olur:
• Əgər yaşınız 25-dən yuxarıdırsa,
• Əgər artıq çəkidən əziyyət çəkirsinizsə,
• Əgər nəslinizdə diabet olubsa,
• Əgər uşağın çəkisi 4100 qr-dan artıqdırsa

Hamiləlik diabeti sizin və uşağınızın sağlamlığına ziyan ola bilər. Əgər hamiləlik diabetindən əziyyət çəkən şəxs müalicə olunmazsa, dünyaya gələn uşaqda makrosomiya, hipoqlikemiya, sarılıq, keton cismlərin yüksək olması, preeklampsiya və sidik-cinsiyyət yollarının infeksiyası kimi ağırlaşmalar ola bilər.

MAKROSOMİYA
Makrosomiya bədən ölçülərinin iri olmasıdır. Əgər sizdə hamiləlik vaxtı qanda şəkərin miqdarı yüksəkdirsə, artıq qlükoza uşağın orqanizminə keçir. Bu da uşagın çox miqdarda insulin sintez etmeəsilə nəticələnir. Əlavə qlükoza və insulin uşağın bədən ölçülərinin böyüməsi ilə nəticələnir. Bu da doğuşu çətinləşdirir. Bədən çəkisi artıq olan uşaqlarda sağlamlıqla bağlı digər xəstəliklərin də yüksək meydana gəmə ehtimalı var.

HİPOQLİKEMİYA
Hipoqlikemiya qanda şəkərin miqdarının normadan az olmasıdır. Ananın qanında bilavasitə doğuşdan əvvəl və doğuş zamanı şəkərin normadan artıq olması anadan olan körpənin qanında şəkərin normadan aşağı olması ilə nəticələnir. Sizin qanınızdakı artıq şəkər uşağa keçir. Bu da artıq insulin sintezinə səbəb olur.
Uşaq dünyaya gələndən sonra artıq şəkər qəbul etmir. Artıq sintez olunan insulin isə qanda şəkərin səviyyəsini aşağı salmış olur. Hipoqlikemiya uşaq anadan olandan dərhal sonra baş verir və Sizin uşağınızın hipoqlikemiyası xəstəxanada təcili müalıcə olunmalıdır.

SARILIQ
Doğuşdan əvvəl uşaqda çoxsaylı qırmızı qan hüceyrələri əmələ gəlir. Doğuşdan sonra bu qədər çox sayda hüceyrələrə ehtiyac olmur, ona görə də onlar dağılmağa başlayır. Dağılma məhsullarından biri də bilirubindir. Uşağınızın qaraciyəri bilirubin emal etməyə başlayır. Əgər uşağın qaraciyəri zəifdirsə bu problemin həlli zamanı çətinliklə üzləşir. Bilirubin və artıq qırmızı qan hüceyrələri qanda qalır və bu dəridə sarı rəngin əmələ gəlməsi ilə nəticələnir. Bu artıq sarılıqdır. Sarılığı xəstəxana şəraitində xüsusi işıqların köməyi ilə müalicə edirlər.
Əgər o müalicə olunmazsa, ciddi təhlükə gözlənilə bilər. Həkimdən uşaq evə yazılmamışdan bu haqda soruşun.

KETON CİSMLƏRİ ARTIQ OLMASI
Keton cismlər orqanizminizdə enerji ayrılması məqsədi ilə yağlar yandıqda əmələ gəlir. Keton cismlərin miqdarının normadan artıq olması sizə və dölə məmfi təsir edə bilər. Səhər ilk sidiyin müayinəsi zamanı keton cismlərin miqdarına görə siz və müalicə həkinimiz keton cismlərin normadan artıq olması barədə məlumat əldə edə bilərsiniz. Vaxtında və kifayət qədər qida və maye qəbul etmədikdə keton cismlərin sintezi daha da artır. Bu səbəbdən də vaxtında və lazım olan qədər, dietaya uyğun olaraq qidalanmaq lazımdır.

PREEKLAMPSİYA
Preeklampsiya (onu toksikoz da adlandırılar) bu, hamiləlik zamanı qan təzyiqinin qalxması və onunla müşayət olunan, sidikdə zülülın əmələ gəlməsi , aşağı ətraflarda ödemin , şişkinliyin olmasıdır.
Digər əlamətlərdən başağrı, ürəkbulanma, qusma, qarında ağrı və dumanlı görmə ola bilər. Əgər preeklampsiya müalicə olunmazsa, qıcolmaya və nəticədə ana və ya dölün ölümünə səbəb ola bilər. Sizin müalicə həkiminiz preeklampsiyanın olub-olmamasını yoxlamalıdır.

SİDİK YOLLARININ İNFEKSİYASI
Hamiləlik zamanı qanda şəkərin miqdarının yüxarı olması sidik yollarının infeksiyasına şərait yaradır. Sidik-cinsiyyət sisteminin infeksiyası adətən bakteriyalar tərəfindən törədilir. Bakteriyalar yüksək şəkərdə yaxşı qidalanır və inkişaf edir. Sidik-cinsiyyət sisteminin infeksiyasının əlamətləri: tez-tez sidik xaric etmək istəyi, sidik xaric edərkən göynəmə və ağrı. Bu zaman sidik bulanıq və qanlı olur, qarnın aşağı hissəsində ağrı müşahidə olunur, qızdırmanın olması mümkündür.

HAMİLƏLİK DİABETİNİ NECƏ MÜALİCƏ ETMƏLİ
Əgər siz hamiləsnizsə və artıq 24-28-ci həftələrdə hamiləlik diabetini inkar etmək məqsədi ilə müayinə olunmalısınız. Əgər hamiləlik diabeti aşkar olunarsa, aşağıdakı kimi hərəkət etməlisiniz:
• Lazım olan qida rejiminə əməl edi. Qida rejimi sizə qanda artıq və ya normadan az şəkərdən müəyyən dərəcədə azad edə bilər.
• Kompleks fiziki hərəkətlərə başlayın. Fiziki hərəkətlər qanda şəkəri salma xüsusiyyətinə malikdirlər.
• Özünüz sərbəst halda qanda şəkəri yoxlayın. Bu, sizə kompleks müalicənin effektlivliyi barədə məlumat vermiş olar.
• Sidikdə keton cismlərin miqdarını öyrənmək lazımdır. Nə qədər tez müayinə olub, keton cismlərin səviyyəsini bilsəniz, bir o qədər ağırlaşmaların qarşısı alınmış olar. Həkiminizlə mütəmadi əlaqədə olun ki, nə vaxt analiz vermek olduğunu sizə deyə bilsin.

• İnsulin istifadə edin. Hamiləlik dövründə orqanizminiz sizə kifayət edəcək qədər insulin sintez etmək imkanına malik deyil. Sizə mütləq inyeksiya formasında insulin lazımdır. Diabet əleyhinə tabletlər uşağın sağlamlığı üçün təklükəlidir, istifadəsi hamiləlikdə qadağandır.
Hamiləlik diabeti hamiləlikdən sonra yox olur. Əgər sizdə hamiləlik diabeti olubsa, çox güman ki, I və ya II tip diabet inkifaş edə bilər. Bunun qarşısını almaq üçün doğuşdan sonra hər 6 aydan bir həkimə müraciət edib, laborator analizdən keçməlisiniz.

Başlanğıca

HAMİLƏLİK VƏ DİABET

Dibetdən əziyyət çəkən qadınların övladları adətən sağlam olur. Lakin qadınları övladlarının sağlamlığı narahat edir. Uşaqlarda da diabetin gələcəkdə inkişafı mümkündürmü ? Lakin onların uşaqlarında diabetin inkişaf ehtimalı çox azdır.

YENİ DOĞULMUŞLARDA DİABET ƏMƏLƏ GƏLMƏ EHTİMALI NƏ QƏDƏRDİR ?
Əgər ana I tip diabetdən əziyyət çəkirsə:
Uşaqda diabetlə xəstələnmə ehtimalı 1 - 3%-dir.
Əgər ata I tip diabetdən əziyyət çəkirsə:
Uşaqda diabetlə xəstələnmə ehtimalı 3 - 6%-dir
Əgər valideynlərdən hər hansında 50 yaşdan sonra II tip diabet inkişaf edibsə:
Uşaqda diabetlə xəstələnmə ehtimalı 7%-dir.
Əgər valideynlərdən hər hansında 50 yaşdan əvvəl II tip diabet inkişaf edibsə:
Uşaqda diabetlə xəstələnmə ehtimalı 14%-dir.
Bununla da qeyd etmək lazımdır ki, yeni doğulmuşlarda diabetlə xəstələnmə digər xəstəliklərlə xəstələnmə faizi qədərdir və xüsusi təhlüklə sayılmır, lakin həm Sizin, həm də uşağın sağlamlığına mumkun digər təhlükələr vardır.

QANDA ŞƏKƏRİN YÜKSƏK OLMASI
Sizə və yeni doğulmuşlara ən böyük təhlükə qanda şəkərin miqdarının yüksək olmasıdır. Qanda şəkərin miqdarının yüksək olması uşaqlarda anadangəlmə defektə - makrosomiyaya (aşağıda göstərilib) və yeni doğulmuşlarda qanda qlükozanın az olması, sizdə isə sidik-cinsiyyət orqanlarının infeksiyasına səbəb ola bilər.
Anadangəlmə defektlər. Hamiləliyin ilk 8 həftəsində qanda şəkərin yüksək olması inkışaf qüsurlarına səbəb ola bilər.

Hamiləliyin ilk dövrlərində döldə orqanlar formalaşır. Qüsur istənilən orqanda inkişaf edə bilər. Çox vaxt ürək, onurğa beyin, baş beyin və sümüklərdə qüsurlar müşahidə olunur. Əgər Sizdə diabet varsa, agir anadan gəlmə defektlər və uşaq salma ehtimalı çox yüksəkdir.
Makrosomiya. Makrosomiya bədənin ölçülərinin iri olmasıdır. Əgər hamiləlik vaxtı sizdə qanda çəkərin miqdarı normadan çox artıqdırsa, anadan olan körpə adi uşaqlara nisbətən iri olacaqdır. Bu doğuş prosesini də çətinləşdirir. Bədən ölçüləri belə iri olan körpələr adətən sağlamlıqla bağlı da problem yaşayırlar.
Qanda şəkərin normadan az olması. Qanda şəkərin bilavasitə doğuşdan əvvəl və ya doğuş zamanı anada normadan çox olması uşaq dünyaya gəldikdən sonra yeni doğulmuşda qanda şəkər normadan aşağı düşməsinə səbəb olur. Sidik-cinsiyyət sisteminin infeksiyası. Hamiləlik zamanı qanda şəkərin miqdarının yüxarı olması sidik-cinsiyyət yollarının infeksiyasına şərait yaradır. Sidik-cinsiyyət sisteminin infeksiyası adətən bakteriyalar tərəfindən törədilir. Bakteriyalar şəkərdə yaxşı qidalanır və inkişaf edir. Sidik-cinsiyyət sisteminin infeksiyasının əlamətləri: tez-tez sidik xaric etmək istəyi, sidik xaric edərkən göynəmə və ağrı. Bu zaman sidik bulanıq və qanlı olur, qarnın aşağı hissəsində ağrı müşahidə olunur, qızdırmanın olması mümkündür.

KETON CİSMLƏRİN1 NORMADAN ARTIQ OLMASI
Keton cismlər bədəndə enerji almaq məqsədi ilə toplanmış yağların yanması zamanı meydana çıxır. Keton cismlərin miqdarının artması sizə və uşağınıza mənfi təsir edə bilər. Əgər siz özünüzə və uşağa lazım olan qədər qida və maye qəbul etmirsinizsə, keton cismlərin əmələ gəlməsi sürətlənir. Bu olmasın deyə dieta rejimə uyğun olaraq vaxtında və kifayət qədər qida qəbul etməlisiniz.

DİABET ƏLEYHİNƏ TABLETLƏR
Diabet əleyhinə tabletlər hamiləlik zamanı istifadə olunmur, belə ki, bunlar qüsurların əmələ gəlməsinə və uşağın qanında şəkərin miqdarını çatışmamazlığına səbəb olar. Əgər siz diabet əleyhinə tabletlər qəbul edirsinizsə, hamiləliyi planlaşdırdıqda və bütün hamiləlik dövründə bunu kəsin. Müalicə həkimi bu məqsədlə insulin təyin edə bilər. İnsulin müalicəsi ya hamiləliyin əvvəlində ya da son aylarında lazım ola bilər. İnsulin tamailə lazım olmaya da bilər.

ÇOX SULULUQ
Çox sululuq uşaqlığa amniotik mayenin artıq miqdarda yığılmasıdır. Çox sululuğun əlaməti qarında xoşagəlməz hiss, qeyri-normal boyük uşaqlıq, təngnəfəslik, ayaqlarda şişkinlik. Çox sululuq vaxtından əvvəl doğuşa səbəb ola bilər. Sizi müalicə edən həkim çox sululqğun əlamətlərinin olub-olmamasını bilməlidir.

GƏLƏCƏK UŞAĞIN SAĞLAMLIĞINI NECƏ TƏMİN ETMƏLİ
Hamiləlikdə əvvəl qanda şəkərin səviyyəsini ciddi nəzarətdə saxlayın. Əgər qanda şəkər arzu olunan səviyyədə deyilsə planlaşdırdığınız hamiləliyə 3-6 ay qalmış onu ciddi nəzarətə götürün. Əgər bü müddəti qısaltsanız və hamilə olduqdan sonra şəkərin yüksək olduğunuzu bildinizsə, bu, uşağın gələcəyi üçün təhlükəli hesab edilir.

Hamiləlik zamanı qanda çəkərin səviyyəsini ciddi nəzarətdə saxlayın. Qanda qlükozanın miqdarını ehtiyac olduqda gün ərzində 8 dəfəyə qədər ölçmək tələb olunur. Qanda şəkərin mirqdarınıa nəzarət sizin və uşağınızın gələcəyinə müsbət baxmağa imkan verir. Bu, həm sizə, həm də həkiminizə sağlamlığınızın qayğısına qalmağa, insulinin dozasını dəqiq təyin etməyə imkan verər.
Hər gün sidikdə keton cismlərini təyin edin. Əgər sidikdə keton cismlərin miqdarı az və ya çox olarsa, mütləq həkiminizlə məsləhətləşin, ola bilər ki, sizə insulin müalicəsinin və ya qidalanma rejiminin dəyişdirilməsinə ehtiyac oldu.
Hamiləlikdən əvvəl özünüzü yaxşı formaya salın. Hamiləlik vaxtı fiziki göstəricilərin yaxşı olması, normal fiziki forma sizə tez uyğunlaşmağa, qanda qlükozanın səviyyəsinin enməsinə, çəkinizin normallaşmasına və əlavə güc və cəldliyə səbəb ola bilər.
Hamiləlik vaxtı fiziki aktivliyə fikir verin. Düzdüzr, hamiləlik intensiv idman hərəkətləri üçün başlanğıc deyil, lakin, hamiləlikdən əvvəlki idman hərəkətlərini davam etdirə bilərsiniz. Əgər hamiləlikdən əvvəl idman hərəkətləri ilə məşğul olmamısınızsa, həkiminizlə sizə və uşağa ziyan olmayan hansı idman hərəkətləri ilə məşğul ola bilməyiniz barədə məsləhət alın. Hamilə qadınlara adətən gəzinti, yüngül qaçma, yüngül aerobika gimnastikası, üzgüçülük və su aerobikası məsləht görülür.
Hamiləlikdə qida rejiminə diqqət edin. Hamiləlikdə qanda şəkərin miqdarının artması və ya azalmasını, uşağın gündəlik tələbatını təmin etmək üçün mütləq xüsusi qida rejiminə əməl etməlisiniz. Bu dieta əsasən gündə üç dəfə qidalanma və arabir qəlyanaltı aiddir. Bəzən gecəyarısı da yeməyə ehtiyac duya bilərsiniz. Hamiləlikdə üç aydan bir dietoloqun konsultasiyasında olmağa da ehtiyac vardır.

Başlanğıca

HHQS (HİPEROSMOLYAR HİPERQLİKEMİK QEYRİ-KETOASİDOTİK SİNDROM)

HHQS- hiperosmolyar hiperqlikemik qeyri-ketoasidotik sindromdur. Bu, qanda şəkərin miqdarının qalxması və orqanizmin ağır susuzlaşması halı olub, orqanizmi üçünböyük təhlükədir. HHQS II tip diabetdən əziyyət çəkən istənilən şəxsdə müşahidə edilə bilər. Lakin HHQS qəflətən deyil, tədricən inkişaf edir. Bu xəstəlik adətən digər xəstəliyin, məsələn: istənilən kəskin xəstəlik fonunda özünü biruzə verir. HHQS-da qanda qlükozanın miqdarı artır, nəticədə artıq şəkər sidiklə çox miqdarda xaric olur və sidik bir qədər də qatılaşır, və sidiyin qatılığını azaltmaq üçün orqanizm bütün mayesini verir.
Bu zaman siz çox miqdarda sidik xaric edirsiniz və tez-tez sidik ifraz edirsiniz. Sizdə həmçinin güclü sususluq əmələ gəlir. Əgər bu zaman kifayət qədəe su içilməsə, onda orqanizmin ağır susuzlaşması halı əmələ gəlir.
Əgər HHQS davam edərsə, susuzlaşma qıcolmaya , komaya səbəb olar, daha sonra ölümlə nəticələnə bilər.

HHQS TƏHLÜKƏLI ƏLAMƏTLƏRİ
• Qanda şəkərin miqdarı 600 mg/dl-dan artıq olur
• Ağızda quruluq, dodaqların çatlaması
• Aydın nəzərə çarpan susuzluq (bu əlamət bir müddətdən sonra keçə bilər)
• Quru və isti dəri, tərləmə demək olar ki, olmur
• Yüksək bədən temperaturu (39-40dərəcə)
• Yuxululuq və ya huşun dolaşıq olması
• Görmənin pozulması
• Hallüsinasiya
• Bədənin bir tərəfinin zəifləməsi
• Əgər sizdə bu əlamətlərdən biri müşahidə olursa, mütləq həkimə müraciət edin.

HHQS-DAN NECƏ QORUNMALI
HHQS-dan qorunmaq üçün mütəmadi olaraq qanda şəkəri ölçün. Əgər siz qanda şəkəri gün ərzində 1-2 dəfə ölçürsünüzsə, qalxmış şəkəri sizə ziyan vurmazdan əvvəl təyin edə bilərsiniz.
Sizin nəsə xəstələnmisinizsə, qanda şəkəri daha tez-tez ölçün vəhər saatdan bir 1 stəkan çay için.
HHQS II tip diabetdən əziyyən çəkən yaşlı adamlar, əlillər, üçün xüsusi təhlükəlidir, belə ki, bu zaman huşun tam itməsi və zəiflik sərbəst maye qəbuluna və maye mübadiləsinin normallaşdırmasına mane ola bilər. Belə şəxslərə, xüsusən də kəskinləşmə dövründə xüsusi kömək edəcək, hətta xəstəlik tam ciddi olmadıqda belə onları tək buraxmayacaq bir nəfərin təyin edilməsi mütləqdir.

Başlanğıca